Przeciągnięcie, autorotacja i korkociąg
Co dzieje się z opływem na nadkrytycznym kącie natarcia, jak rozpoznać przeciągnięcie, jak z niego wyjść i jak wyprowadzić samolot z korkociągu. Z rysunkiem i pytaniami z egzaminu ULC.
Schemat poglądowy. Kąt krytyczny zależy od profilu i konfiguracji (np. klap).
Co musisz zapamiętać
- Przeciągnięcie to lot na nadkrytycznym kącie natarcia: strugi odrywają się od górnej powierzchni, siła nośna spada, a opór rośnie.
- Objawy: drgania samolotu lub sterów, samoczynne opadanie nosa. Wyjście: oddać drążek, żeby zmniejszyć kąt natarcia.
- Lotki na przeciągnięciu mogą zadziałać odwrotnie i rozpocząć autorotację; niezahamowana autorotacja przechodzi w korkociąg.
- Wyprowadzenie z korkociągu: ster kierunku przeciwnie do obrotu, drążek od siebie, po ustaniu obrotów wyprowadzić z nurkowania — zawsze według instrukcji samolotu.
| Krok | Wyprowadzenie z korkociągu (pytanie ULC) | Wg schematu PARE |
|---|---|---|
| 1 | — | moc: na obroty jałowe |
| 2 | — | lotki: neutralnie, klapy schowane |
| 3 | ster kierunku w stronę przeciwną do obrotu | pełny ster kierunku przeciwnie do obrotu |
| 4 | drążek od siebie | ster wysokości do przodu, aż do przerwania przeciągnięcia |
| 5 | po ustaniu obrotów rozpędzić i wyprowadzić z lotu nurkowego | po ustaniu obrotów: ster kierunku neutralnie, płynne wyprowadzenie |
Wyprowadzenie: ster kierunku przeciwnie do obrotu, drążek od siebie, po ustaniu obrotów wyprowadzić z nurkowania — zawsze według instrukcji samolotu.
Przeciągnięcie
Do krytycznego kąta natarcia opływ przylega do profilu. Powyżej niego strugi odrywają się od górnej powierzchni, robi się za nią zawirowany ślad, siła nośna spada, a opór rośnie. Samolot w przeciągnięciu jest niestateczny statycznie poprzecznie i podłużnie. Przeciągnięcie statyczne to wolne zwiększanie kąta natarcia; dynamiczne — szybka jego zmiana, np. gwałtowne ściągnięcie drążka. Żeby wyjść, oddajesz drążek i zmniejszasz kąt natarcia.
Autorotacja i korkociąg
Gdy na przeciągnięciu jedno skrzydło traci siłę nośną bardziej niż drugie, samolot zaczyna się samoczynnie obracać — to autorotacja. Wychylenie lotek może ją tylko pogłębić. Niezahamowana autorotacja przechodzi w korkociąg. Korkociąg płaski, z większą prędkością kątową obrotu, jest groźniejszy od stromego; o jego rodzaju decydują m.in. położenie środka ciężkości, rozłożenie mas i wielkość usterzeń. Samoloty i szybowce sportowe projektuje się tak, żeby korkociąg był stromy.
Tak pytają na egzaminie ULC
Pokaż odpowiedź
Poprawna odpowiedź: lot odbywa się na nadkrytycznym kącie natarcia
Pokaż odpowiedź
Poprawna odpowiedź: -występowanie drgań samolotu lub sterów; - samoczynne zwiększanie pochylenia
Pokaż odpowiedź
Poprawna odpowiedź: -wychylić ster kierunku w stronę przeciwną do kierunku przechylania; - odepchnąć drążek sterowy; -po ustaniu obrotów rozpędzić samolot i wyprowadzić z lotu nurkowego
Przećwicz cały temat
Załóż konto — 3 dni za darmoZasady lotu
Cały przedmiot: zakres egzaminu, lekcje i przykładowe pytania.
Zasady lotu (samolot) na egzaminie PPL(A) → Osie samolotu, stery i lotki — sterowność →Profil lotniczy — cięciwa, szkieletowa, grubość i strzałka →Gęstość powietrza, ISA i rodzaje wysokości →Fizyka dla pilota: jednostki SI, ruch, moment i równowaga →Źródła
- Wikipedia: PARE (spin recovery)
- Wikipedia: Lift coefficient (kąt krytyczny)
- Baza pytań ULC (PPL(A), SPL) — przeciągnięcie, autorotacja, korkociąg