Rozbieg i dobieg — wiatr, nachylenie i nawierzchnia pasa
Jak liczyć składową czołową i boczną wiatru, jak masa, klapy, nachylenie i nawierzchnia pasa zmieniają rozbieg oraz kiedy grozi hydroplaning. Z rysunkiem i pytaniami z egzaminu ULC.
Najpierw policz kąt między wiatrem a kierunkiem pasa; wiatr z kierunku większego niż kurs pasa wieje z prawej.
Co musisz zapamiętać
- Składowa czołowa = prędkość wiatru · cos α, boczna = prędkość wiatru · sin α (α — kąt między wiatrem a pasem). Gdy α > 90°, wiatr wieje w ogon.
- Większa masa wydłuża rozbieg; większe wychylenie klap (w zakresie startowym, np. 10° zamiast 0°) skraca rozbieg.
- Pas pod górę — mniejsze przyspieszenie i dłuższy rozbieg; pas z góry — rozbieg krótszy. Najdłuższy rozbieg daje wysoka trawa.
- Hydroplaning dynamiczny: warstwa wody grubsza od krytycznej (wg bazy ULC ok. 3 mm) i odpowiednio duża prędkość.
| Kąt α | cos α — czołowa | sin α — boczna |
|---|---|---|
| 0° | 100% | 0% |
| 30° | ok. 87% | 50% |
| 45° | ok. 71% | ok. 71% |
| 60° | 50% | ok. 87% |
| 90° | 0% | 100% |
Najpierw policz kąt między wiatrem a kierunkiem pasa. Wiatr z kierunku większego niż kurs pasa wieje z prawej. Szybkie przeliczenie zrobisz w Przyborniku.
Jak policzyć składowe
Przykład z bazy: pas 150°, wiatr 220°/22 kt. Kąt wynosi 70°, wiatr jest z kierunku większego niż kurs pasa, więc wieje z prawej. Czołowa = 22 · cos 70° ≈ 8 kt, boczna = 22 · sin 70° ≈ 21 kt. Gdy kąt przekracza 90° (np. pas 040°, wiatr 270°), składowa wzdłuż pasa wieje w ogon i rozbieg się wydłuża. Szybkie przeliczenie zrobisz w Przyborniku.
Co wydłuża rozbieg
Rozbieg wydłużają: większa masa, wiatr w ogon, pas pod górę, miękka lub wysoka trawa, woda lub śnieg na pasie oraz duża wysokość gęstościowa. Klapy w położeniu startowym zmniejszają prędkość oderwania i skracają rozbieg, choć pogarszają stosunek siły nośnej do oporu. Przy wodzie na pasie grozi hydroplaning — koła tracą kontakt z nawierzchnią i hamowanie przestaje działać.
Tak pytają na egzaminie ULC
Pokaż odpowiedź
Poprawna odpowiedź: Czołowa: 8 kt, boczna – z prawej 21 kt.
Pokaż odpowiedź
Poprawna odpowiedź: Mniejsze, wzrośnie.
Pokaż odpowiedź
Poprawna odpowiedź: Grubość warstwy wody na pasie musi być większa od krytycznej (około 3 mm) oraz samolot musi uzyskać odpowiednią prękość.
Przećwicz cały temat
Załóż konto — 3 dni za darmoOsiągi i planowanie lotu
Cały przedmiot: zakres egzaminu, lekcje i przykładowe pytania.
Osiągi i planowanie lotu — egzamin PPL(A) w ULC → Masa i wyważenie — jak policzyć środek ciężkości →Wysokość gęstościowa, błędy wysokościomierza i osiągi →Wpływ ziemi i oblodzenie a osiągi →Wznoszenie: Vx, Vy i pułap praktyczny →Źródła
- Wikipedia: Aquaplaning
- Baza pytań ULC (PPL(A), SPL)