Przedmioty egzaminu PPL(A)

Osiągi i planowanie lotu — egzamin PPL(A) w ULC

Przedmiot obliczeniowy: środek ciężkości, długość startu, paliwo. Godzina na 20 pytań wydaje się dużo, dopóki nie trafisz na kilka wykresów z rzędu — dlatego tu liczy się przećwiczenie zadań na czas.

Aktualizacja: 28 września 2026 · ok. 2 min czytania
20pytań na egzaminie
60 minna rozwiązanie
15poprawnych, żeby zaliczyć (75%)
54pytania w naszej bazie

Karty tematów: Osiągi i planowanie lotu — egzamin PPL(A) w ULC

za darmo, bez konta
  1. Karta tematuMasa i wyważenie — jak policzyć środek ciężkości rysunek i pytania
  2. Karta tematuRozbieg i dobieg — wiatr, nachylenie i nawierzchnia pasa rysunek i pytania
  3. Karta tematuWysokość gęstościowa, błędy wysokościomierza i osiągi rysunek i pytania
  4. Karta tematuWpływ ziemi i oblodzenie a osiągi rysunek i pytania
  5. Karta tematuWznoszenie: Vx, Vy i pułap praktyczny rysunek i pytania

Co obejmuje przedmiot

Masa i wyważenie

masa pustego samolotu, maksymalna masa startowa (MTOM), ładunek, położenie środka ciężkości (SC), obwiednia dopuszczalnych położeń.

Osiągi

start, wznoszenie, przelot, lądowanie; wpływ masy, wysokości, temperatury, wiatru, nachylenia i nawierzchni drogi startowej; odczyty z wykresów i tabel instrukcji użytkowania w locie.

Planowanie lotu VFR

wybór trasy i wysokości, log nawigacyjny, obliczenie paliwa, plan lotu, informacja przed lotem (NOTAM, pogoda).

Masa i wyważenie — jak to się liczy

Moment to masa × ramię (odległość od linii odniesienia). Położenie środka ciężkości to suma momentów ÷ suma mas.

PozycjaMasa [kg]Ramię [m]Moment [kg·m]
Samolot pusty6202,201364
Pilot i pasażer1602,30368
Paliwo (100 l × 0,72 kg/l)722,40172,8
Razem8521904,8

Oś w metrach od linii odniesienia (2,10–2,50 m). Środek ciężkości leży bliżej samolotu pustego, bo to on ma największą masę. Liczby jak w tabeli.

Środek ciężkości: 1904,8 ÷ 852 ≈ 2,24 m za linią odniesienia. Tę wartość (razem z masą) sprawdzasz na obwiedni z instrukcji samolotu. Liczby w przykładzie są przykładowe — na egzaminie dane podaje zadanie.

Paliwo w zadaniach bywa podane w litrach albo galonach, a masa w kilogramach albo funtach. Zanim zaczniesz liczyć, sprowadź wszystko do tych samych jednostek.

Co zmienia położenie środka ciężkości

SC za daleko z przoducięższe sterowanie
Skutki
cięższe sterowanie wysokością, wyższa prędkość przeciągnięcia, trudniej wyrównać przy lądowaniu
SC za daleko z tyługroźniejszy przypadek
Skutki
samolot mniej stateczny podłużnie, trudniejsze wyprowadzenie z przeciągnięcia i korkociągu

Osiągi startu i lądowania

Wydłużają rozbieg:

większa masawiększa wysokość lotniskawyższa temperaturawiatr w plecywznoszące nachylenie drogi startowejtrawamokra lub miękka nawierzchnia
  • Wysokość gęstościowa łączy wpływ wysokości ciśnieniowej i temperatury: w upalny dzień samolot zachowuje się tak, jakby startował z wyżej położonego lotniska.
  • Poprawki na wiatr i nawierzchnię zawsze bierz z instrukcji i wykresu w zadaniu — różne samoloty mają różne współczynniki.

Paliwo

30 minzapasu ponad paliwo na dolot: lot VFR w dzień, na normalnej wysokości przelotowej
10 minzapasu przy lotach lokalnych w zasięgu wzroku lotniska startu

Przepisy dla lotów niezarobkowych (Part-NCO) wymagają dla samolotów w locie VFR w dzień zapasu paliwa pozwalającego co najmniej na 30 minut lotu na normalnej wysokości przelotowej ponad paliwo potrzebne na dolot (albo 10 minut przy lotach lokalnych w zasięgu wzroku lotniska startu). Na egzaminie liczysz zwykle zużycie na trasę z logu nawigacyjnego i doliczasz wymagane rezerwy.

Najczęstsze pułapki

Odczyt z wykresu „w złą stronę” — przejdź palcem całą ścieżkę przykładu z instrukcji, zanim wstawisz swoje dane.

Mieszanie jednostek (kg/lb, l/US gal, ft/m).

Zapominanie o paliwie na kołowanie i o rezerwie końcowej.

Przećwicz w narzędziach

Narzędzie Kalkulator masy i wyważenia Masa, moment i środek ciężkości — przed startem i po zużyciu paliwa. Narzędzie Kalkulator wysokości ciśnieniowej i gęstościowej Wysokość ciśnieniowa z QNH i gęstościowa z temperatury. Narzędzie Kalkulator czasu lotu i paliwa Czas przelotu, paliwo na trasę, rezerwa i kołowanie — w litrach i kg. Narzędzie Kalkulator wiatru bocznego Składowa boczna i czołowa wiatru dla drogi startowej, także w porywach.

5 przykładowych pytań z bazy ULC — z wyjaśnieniem

Spróbuj odpowiedzieć sam, zanim odsłonisz wyjaśnienie. W pełnej wersji takich pytań masz 54 w tym przedmiocie — z egzaminem próbnym i planem nauki.

Pytanie 1 · PL030-0001
Błąd barometryczny wysokościomierza pojawia się, gdy:
  1. Ciśnienie na poziomie morza (Mean Sea Level) różni się od wartości 1013.25hPa.
  2. Wysokościomierz został nagrzany (np.w świetle słonecznym) do wysokiej temperatury.
  3. Gradient zmiany gęstości jest inny niż standardowy.
  4. Gradient zmiany ciśnienia jest inny niż ISA.
Pokaż odpowiedź i wyjaśnienie

Poprawna odpowiedź: A — Ciśnienie na poziomie morza (Mean Sea Level) różni się od wartości 1013.25hPa.

Błąd barometryczny wysokościomierza wynika z tego, że przyrząd zawsze zakłada standardowe ciśnienie na poziomie morza (1013,25 hPa).

Jeśli rzeczywiste ciśnienie na poziomie morza tego dnia jest inne, wskazanie wysokościomierza (przy stałym nastawieniu) będzie błędne — stąd zasada "od niżu do niżu, od zimna do zimna — uciekaj": lecąc w stronę niższego ciśnienia lub niższej temperatury, prawdziwa wysokość jest niższa niż wskazywana.

Pytanie 2 · PL030-0002
Błąd temperaturowy wysokościomierza pojawia się, gdy:
  1. Gradient zmiany temperatury jest inny niż standardowy – czyli warunki różnią się od tych zdefiniowanych Międzynarodową Atmosferą Wzorcową.
  2. Ciśnienie npm (Mean Sea Level) różni się od wartości 1013.25hPa.
  3. Gradient zmiany ciśnienia jest inny niż standardowy.
  4. Wysokościomierz został nagrzany (np.w świetle słonecznym) do wysokiej temperatury.
Pokaż odpowiedź i wyjaśnienie

Poprawna odpowiedź: A — Gradient zmiany temperatury jest inny niż standardowy – czyli warunki różnią się od tych zdefiniowanych Międzynarodową Atmosferą Wzorcową.

Błąd temperaturowy pojawia się, gdy rzeczywisty gradient zmiany temperatury z wysokością różni się od standardowego (Międzynarodowa Atmosfera Wzorcowa, ISA: -6,5°C/1000 m).

Wysokościomierz oblicza wysokość zakładając standardowy spadek temperatury — jeśli powietrze jest cieplejsze lub zimniejsze niż ISA, kolumna powietrza rozciąga się lub kurczy inaczej niż zakładane, a wskazana wysokość różni się od rzeczywistej.

Pytanie 3 · PL030-0003
Ciężar elementu 55 kg, ramie 2.3 m. Moment = [kgm]
  1. 0.0418
  2. 6957
  3. 126.5
  4. 23.9
Pokaż odpowiedź i wyjaśnienie

Poprawna odpowiedź: C — 126.5

Moment siły liczymy jako: Moment = Siła (ciężar) × ramię działania siły.

Podstawiając dane: 55 kg × 2,3 m = 126,5 kgm.

Pytanie 4 · PL030-0007
Międzynarodowa Atmosfera Wzorcowa (International Standard Atmosphere) definiuje następujące warunki na poziomie morza: temperatura / ciśnienie / gęstość / gradient temperatury:
  1. 15°C / 1013,25 mb / 1.225 kg/m3 / 1.98°C na 1000m
  2. 15°C / 29.92 in.Hg / 1013 kg/m3 / 1.98°C na 1000 ft.
  3. 0°C / 1.013 Bar / 1225 g/m3 / 1.98°C na 1000 ft
  4. 15°C / 1013,25 hPa / 1.225 kg/m3 / -6.5°C na 1000 m
Pokaż odpowiedź i wyjaśnienie

Poprawna odpowiedź: D — 15°C / 1013,25 hPa / 1.225 kg/m3 / -6.5°C na 1000 m

Międzynarodowa Atmosfera Wzorcowa (ISA) na poziomie morza definiuje dokładnie:

temperatura 15°C, ciśnienie 1013,25 hPa, gęstość 1,225 kg/m³, gradient temperatury -6,5°C na 1000 m.

To zestaw wartości referencyjnych, do których porównuje się rzeczywiste warunki atmosferyczne przy obliczeniach osiągów i wskazań przyrządów.

Pytanie 5 · PL030-0008
Środek ciężkości jest wyrażony w:
  1. w procentach średniej cięciwy aerodynamicznej (% MAC) lub odległości (mm, cm, inch) położenia S.C. względem punktu pomiarowego "DATUM"
  2. w procentach średniej cięciwy aerodynamicznej liczonej w średniej rozpiętości (% MAC).
  3. w procentach cięciwy aerodynamicznej przy kadłubie (% MAC).
  4. w procentach średniej cięciwy aerodynamicznej ciężkości (% MAC).
Pokaż odpowiedź i wyjaśnienie

Poprawna odpowiedź: A — w procentach średniej cięciwy aerodynamicznej (% MAC) lub odległości (mm, cm, inch) położenia S.C. względem punktu pomiarowego "DATUM"

Środek ciężkości (CG) wyraża się na dwa równoważne sposoby: albo jako procent średniej cięciwy aerodynamicznej (% MAC), albo jako odległość (w mm, cm lub calach) od umownego punktu odniesienia zwanego "DATUM", wskazanego w dokumentacji samolotu.

Oba sposoby opisują to samo położenie — różnią się tylko jednostką odniesienia.

Ucz się z pełnej bazy pytań ULC

Nauka przedmiot po przedmiocie, egzaminy próbne z czasem i plan nauki ułożony pod datę Twojego egzaminu. 3 dni za darmo, bez karty.

Wypróbuj 3 dni za darmo

Najczęstsze pytania

Ile pytań jest z osiągów i planowania lotu?
20 pytań w 60 minut. Do zaliczenia potrzeba 15 poprawnych odpowiedzi (75%).
Czy na egzaminie można korzystać z kalkulatora?
W zadaniach obliczeniowych zwykle przydaje się prosty kalkulator. Jakie pomoce są dozwolone na Twojej sesji, sprawdź w komunikacie ULC albo w szkole.
Jak liczy się środek ciężkości?
Dla każdej pozycji mnożysz masę przez ramię (moment), sumujesz momenty i dzielisz przez sumę mas. Wynik porównujesz z obwiednią z instrukcji samolotu.

Źródła

Artykuł ma charakter informacyjny. Przepisy, opłaty i procedury mogą się zmieniać — przed złożeniem wniosku sprawdź aktualne informacje ULC i swojej organizacji szkolącej.

Przeczytaj też

Nawigacja na egzaminie PPL(A) — zakres, obliczenia, pułapki Nawigacja na egzaminie PPL(A): 24 pytania w 60 minut. Mapy, kursy i deklinacja, trójkąt prędkości, reguła 1 na 60, radionawigacja — z przykładami obliczeń krok po kroku. Ogólna wiedza o statku powietrznym (samolot) — egzamin PPL(A) Ogólna wiedza o statku powietrznym na egzaminie PPL(A): 16 pytań w 30 minut. Płatowiec, silnik, instalacje, przyrządy pokładowe — pułapki i przykładowe pytania z wyjaśnieniem. Plan nauki do egzaminu teoretycznego PPL(A) Ile czasu potrzeba na naukę do egzaminu PPL(A) w ULC i w jakiej kolejności uczyć się 9 przedmiotów. Gotowy plan na 8 tygodni, powtórki i egzaminy próbne.