Przedmioty egzaminu PPL(A)

Nawigacja na egzaminie PPL(A) — zakres, obliczenia, pułapki

Drugi co do wielkości przedmiot i najwięcej liczenia. Wzory są proste — trudność polega na tym, żeby się nie pomylić w kierunkach poprawek i jednostkach, a do tego zmieścić się w czasie.

Aktualizacja: 28 września 2026 · ok. 2 min czytania
24pytań na egzaminie
60 minna rozwiązanie
18poprawnych, żeby zaliczyć (75%)
182pytania w naszej bazie

Karty tematów: Nawigacja na egzaminie PPL(A) — zakres, obliczenia, pułapki

za darmo, bez konta
  1. Karta tematuVOR, NDB i DME — radionawigacja w pigułce rysunek i pytania
  2. Karta tematuDeklinacja, dewiacja i kursy — KR, KM, KB rysunek i pytania
  3. Karta tematuWspółrzędne geograficzne, ortodroma i loksodroma rysunek i pytania
  4. Karta tematuCzas UTC i kierunki świata rysunek i pytania
  5. Karta tematuJednostki lotnicze i szybkie przeliczenia rysunek i pytania
  6. Karta tematuMapa lotnicza: skala i obiekty orientacyjne rysunek i pytania
  7. Karta tematuTrójkąt prędkości, kąt znoszenia i reguła 1 na 60 rysunek i pytania
  8. Karta tematuQNH, QFE i 1013,25 hPa — co pokazuje wysokościomierz rysunek i pytania
  9. Karta tematuRadar pierwotny i wtórny, kody transpondera rysunek i pytania
  10. Karta tematuGPS i nawigacja bezwładnościowa rysunek i pytania

Co obejmuje przedmiot

Podstawy

Ziemia, współrzędne geograficzne, jednostki (NM, km, kt, ft), czas UTC.

Mapy

mapa lotnicza ICAO 1:500 000, skala, odwzorowania, oznaczenia.

Kierunki

kurs rzeczywisty, magnetyczny i kompasowy, deklinacja i dewiacja.

Nawigacja zliczeniowa

trójkąt prędkości, kąt znoszenia, prędkość względem ziemi, czas i paliwo, kalkulator nawigacyjny.

Nawigacja w locie

orientacja, poprawki kursu, reguła 1 na 60.

Radionawigacja

VOR, NDB/ADF, DME, GNSS i ich ograniczenia.

Jednostki i przeliczenia

1852 mw 1 mili morskiej (NM)
1,85 km/hw 1 węźle (1 kt = 1 NM/h)
0,3048 mw 1 stopie (ft)
1 NMto 1 minuta szerokości geograficznej, więc skalę odległości bierzesz z południka, nie z równoleżnika
t [min]czas lotu=odległość [NM]z mapy÷GS [kt]prędkość względem ziemi×60minut w godzinie

Od kursu rzeczywistego do kompasowego

Kierunek z mapy (północ geograficzna)→deklinacja: wschodnią odejmij, zachodnią dodaj→Kurs magnetyczny→dewiacja z tabliczki→Kurs kompasowy

Kąt drogi wyznaczasz na mapie względem północy geograficznej. Żeby dostać kurs magnetyczny, uwzględniasz deklinację (wschodnią odejmujesz, zachodnią dodajesz), a kompasowy — dewiację z tabliczki dewiacji w samolocie. W Polsce deklinacja jest wschodnia i wynosi kilka stopni; aktualną wartość podaje mapa.

Trójkąt prędkości — przykład

Kąt drogi rzeczywisty 090°, prędkość rzeczywista TAS 100 kt, wiatr 360°/20 kt (z północy, czyli z lewej strony trasy).

11,5°kąt znoszenia (WCA): sin WCA = 20 ÷ 100 = 0,2
078–079°kurs rzeczywisty ≈ 090° − 11,5°; poprawkę kładziesz pod wiatr, czyli w lewo
98 ktprędkość względem ziemi = √(100² − 20²); wiatr jest dokładnie boczny
Szybki test poprawności: kurs zawsze „odwraca się” w stronę, z której wieje wiatr. Jeśli wiatr jest z lewej, kurs jest mniejszy od kąta drogi.

Reguła 1 na 60 — przykład

1° błędu kursu daje ok. 1 NM zejścia z trasy na każde 60 NM lotu. Po 30 NM lotu stwierdzasz, że jesteś 3 NM w prawo od linii drogi, a do celu zostało 60 NM.

6°błąd kursu: 3 ÷ 30 × 60, o tyle poprawiasz, żeby lecieć równolegle do trasy
3°kąt zbieżności do celu: 3 ÷ 60 × 60
9° w lewołączna poprawka, żeby dolecieć prosto do celu: 6° + 3°

Radionawigacja w pigułce

VORradial od stacji
Podaje
radial (kierunek magnetyczny od stacji)
Ograniczenie
zasięg ograniczony linią wzroku, więc zależy od wysokości lotu
NDB/ADFkierunek na radiolatarnię
Podaje
kierunek na radiolatarnię
Ograniczenie
podatny na zakłócenia (burze, efekt brzegowy, noc, góry)
GNSSpomocniczy w VFR
Rola
w lotach VFR pomocniczy
Ograniczenie
nie zastępuje mapy i obserwacji terenu

Najczęstsze pułapki

Znak deklinacji i dewiacji — dodać czy odjąć?

Kierunek wiatru w depeszach i prognozach to kierunek, z którego wieje.

Mieszanie km i NM oraz km/h i kt w jednym zadaniu.

Czas — 60 minut na 24 pytania to ok. 2,5 minuty na pytanie; zadań obliczeniowych nie zostawiaj na koniec.

Przećwicz w narzędziach

Narzędzie Kalkulator trójkąta prędkości Kurs, kąt znoszenia i GS z kąta drogi, TAS i wiatru. Narzędzie Reguła 1 na 60 — kalkulator poprawki kursu Błąd kursu, kąt zbieżności i łączna poprawka po zejściu z trasy. Narzędzie Kurs rzeczywisty → magnetyczny → kompasowy Deklinacja i dewiacja: od kursu z mapy do kursu na kompasie. Narzędzie Trener zadań obliczeniowych Losowe zadania z wiatru, kursów, czasu, paliwa i wysokości — z rozwiązaniem krok po kroku.

5 przykładowych pytań z bazy ULC — z wyjaśnieniem

Spróbuj odpowiedzieć sam, zanim odsłonisz wyjaśnienie. W pełnej wersji takich pytań masz 182 w tym przedmiocie — z egzaminem próbnym i planem nauki.

Pytanie 1 · PL060-0001
762 metry to po przeliczeniu:
  1. 2 300 stóp
  2. 232.3 stóp
  3. 25000 stóp
  4. 2 500 stóp
Pokaż odpowiedź i wyjaśnienie

Poprawna odpowiedź: D — 2 500 stóp

Przelicznik metrów na stopy: 1 metr = 3,2808 stopy. Podstawiając: 762 m × 3,2808 = 2500 stóp dokładnie — to zresztą nieprzypadkowa wartość, bo 762 m to standardowe przełożenie 2500 ft używane w lotnictwie.

Pytanie 2 · PL060-0002
Ciśnienie panujące na progu drogi startowej w użyciu oznaczamy jako:
  1. QFE
  2. QNE
  3. STD
  4. QNH
Pokaż odpowiedź i wyjaśnienie

Poprawna odpowiedź: A — QFE

QFE to ciśnienie panujące na progu drogi startowej w użyciu (lub na poziomie lotniska) — nastawienie to sprawia, że wysokościomierz pokazuje zero na ziemi tego konkretnego lotniska.

Pytanie 3 · PL060-0003
Deklinacja magnetyczna to:
  1. kąt zawarty między kierunkiem wektora magnetycznego Ziemi a płaszczyzną styczną do jej powierzchni
  2. linia łącząca punkty o jednakowej wartości inklinacji
  3. kąt zawarty między północnym kierunkiem południka geograficznego a północnym kierunkiem południka magnetycznego.
  4. kąt zawarty między południkiem magnetycznym a południkiem busoli, mierzony zgodnie z połówkowym systemem pomiaru kierunku
Pokaż odpowiedź i wyjaśnienie

Poprawna odpowiedź: C — kąt zawarty między północnym kierunkiem południka geograficznego a północnym kierunkiem południka magnetycznego.

Deklinacja magnetyczna to kąt między północnym kierunkiem południka geograficznego a północnym kierunkiem południka magnetycznego — różnica wynikająca z tego, że biegun magnetyczny Ziemi nie pokrywa się z biegunem geograficznym.

Pytanie 4 · PL060-0004
Dewiacja busoli to:
  1. linia łącząca punkty o jednakowej wartości deklinacji
  2. kąt zawarty między południkiem geograficznym a południkiem magnetycznym
  3. kąt zawarty między kierunkiem wektora magnetycznego Ziemi a płaszczyzną styczną do jej powierzchni
  4. kąt zawarty pomiędzy połnocnym kierunkiem południka magnetycznego a północnym kierunkiem południka busoli, mierzony zgodnie z połówkowym systemem pomiaru kierunku.
Pokaż odpowiedź i wyjaśnienie

Poprawna odpowiedź: D — kąt zawarty pomiędzy połnocnym kierunkiem południka magnetycznego a północnym kierunkiem południka busoli, mierzony zgodnie z połówkowym systemem pomiaru kierunku.

Dewiacja busoli to kąt między północnym kierunkiem południka magnetycznego a północnym kierunkiem południka busoli — błąd wynikający z wpływu metalowych elementów i pól magnetycznych samego samolotu na wskazania busoli.

Pytanie 5 · PL060-0005
Długość geograficzna to:
  1. łuk łączący oba bieguny geograficzne Ziemi, będący przecięciem powierzchni Ziemi płaszczyzną przechodzącą przez oś obrotu Ziemi
  2. kąt dwuścienny, zawarty między płaszczyzną południka zerowego a płaszczyzną południka przechodzącego przez dany punkt na powierzchni Ziemi.
  3. kąt zawarty między płaszczyzną równika a pionem (promieniem) danego punktu
  4. łuk powstały w wyniku przecięcia powierzchni Ziemi płaszczyzną prostopadłą do osi Ziemi przechodzącą przez jej środek
Pokaż odpowiedź i wyjaśnienie

Poprawna odpowiedź: B — kąt dwuścienny, zawarty między płaszczyzną południka zerowego a płaszczyzną południka przechodzącego przez dany punkt na powierzchni Ziemi.

Długość geograficzna to kąt dwuścienny między płaszczyzną południka zerowego (Greenwich) a płaszczyzną południka przechodzącego przez dany punkt — określa położenie punktu wschód-zachód na Ziemi.

Ucz się z pełnej bazy pytań ULC

Nauka przedmiot po przedmiocie, egzaminy próbne z czasem i plan nauki ułożony pod datę Twojego egzaminu. 3 dni za darmo, bez karty.

Wypróbuj 3 dni za darmo

Najczęstsze pytania

Ile pytań jest z nawigacji na egzaminie PPL(A)?
24 pytania w 60 minut. Do zaliczenia potrzeba 18 poprawnych odpowiedzi (75%).
Czy na egzaminie trzeba umieć liczyć trójkąt prędkości?
Tak — obliczenie kursu, kąta znoszenia i prędkości względem ziemi to jedne z typowych zadań. Można je rozwiązać kalkulatorem nawigacyjnym albo trygonometrycznie.
Czym jest reguła 1 na 60?
To przybliżenie: 1° błędu kursu daje ok. 1 NM odchylenia na każde 60 NM lotu. Pozwala szybko policzyć poprawkę kursu w locie bez kalkulatora.

Źródła

Artykuł ma charakter informacyjny. Przepisy, opłaty i procedury mogą się zmieniać — przed złożeniem wniosku sprawdź aktualne informacje ULC i swojej organizacji szkolącej.

Przeczytaj też

Osiągi i planowanie lotu — egzamin PPL(A) w ULC Osiągi i planowanie lotu na egzaminie PPL(A): 20 pytań w 60 minut. Masa i wyważenie, osiągi startu i lądowania, wysokość gęstościowa, planowanie paliwa — z przykładem obliczeń. Meteorologia na egzaminie PPL(A) Meteorologia na egzaminie PPL(A): 12 pytań w 30 minut. Atmosfera wzorcowa, ciśnienie i wysokościomierz, fronty, mgły, burze, oblodzenie, METAR i TAF — z przykładem liczenia podstawy chmur. Plan nauki do egzaminu teoretycznego PPL(A) Ile czasu potrzeba na naukę do egzaminu PPL(A) w ULC i w jakiej kolejności uczyć się 9 przedmiotów. Gotowy plan na 8 tygodni, powtórki i egzaminy próbne.