Człowiek — możliwości i ograniczenia: egzamin PPL(A)
Przedmiot o tym, co dzieje się z pilotem, a nie z samolotem: organizm na wysokości, złudzenia, zmęczenie i błędy w decyzjach. Mało pytań, dużo logiki — wiele odpowiedzi da się wywnioskować, jeśli rozumiesz mechanizm.
Karty tematów: Człowiek — możliwości i ograniczenia: egzamin PPL(A)
za darmo, bez konta- Karta tematuWzrok pilota — budowa oka, plamka ślepa i widzenie w nocy rysunek i pytania
- Karta tematuAlkohol, leki i narkotyki a latanie rysunek i pytania
- Karta tematuNiedotlenienie (hipoksja) i hiperwentylacja rysunek i pytania
- Karta tematuCiśnienie a ucho, zatoki i zęby; choroba dekompresyjna rysunek i pytania
- Karta tematuPierwsza pomoc na miejscu wypadku rysunek i pytania
- Karta tematuBłędnik, złudzenia i dezorientacja przestrzenna rysunek i pytania
- Karta tematuFizjologia pilota: oddychanie, krążenie, układ nerwowy rysunek i pytania
- Karta tematuUwaga, pamięć, automatyzmy i decyzje rysunek i pytania
- Karta tematuStres, zmęczenie i niedobór snu rysunek i pytania
- Karta tematuPrzeciążenia a organizm pilota rysunek i pytania
- Karta tematuKomunikacja, osobowość i czynnik ludzki rysunek i pytania
Co obejmuje przedmiot
atmosfera i oddychanie, niedotlenienie (hipoksja), hiperwentylacja, zmiany ciśnienia (uszy, zatoki, zęby), tlenek węgla.
wzrok (widzenie dzienne i nocne, plamka ślepa, wypatrywanie innych statków), błędnik i złudzenia orientacji przestrzennej.
alkohol, leki, nurkowanie, oddawanie krwi, choroby, zmęczenie i sen.
przetwarzanie informacji, uwaga, pamięć, stres, podejmowanie decyzji, niebezpieczne postawy, zarządzanie zagrożeniami i błędami (TEM).
Tematy, które wracają najczęściej
Niedotlenienie i hiperwentylacja
- Objawy
- euforia, pogorszenie oceny sytuacji, zaburzenia widzenia (najpierw nocnego), sinienie ust i paznokci
- Uwaga
- pojawia się podstępnie; im wyżej, tym krótszy czas użytecznej świadomości
- Przyczyna
- np. stres
- Objawy
- podobne do hipoksji: mrowienie, zawroty głowy
- Co robić
- spokojne, wolne oddychanie
- Objawy
- działa jak hipoksja: ból głowy, senność
- Co robić
- wyłącz ogrzewanie, przewietrz kabinę, ląduj
Uszy i zatoki
Przy zniżaniu ciśnienie na zewnątrz rośnie i powietrze musi „wejść” przez trąbkę Eustachiusza do ucha środkowego — przy katarze jest to trudne i bolesne. Dlatego z przeziębieniem nie powinno się latać, a ból ucha zwykle dotyczy zniżania, nie wznoszenia.
Złudzenia przy podejściu do lądowania
| Sytuacja | Wrażenie pilota | Ryzyko |
|---|---|---|
| Droga startowa wznosi się (pod górę) | jestem za wysoko | podejście za nisko |
| Droga startowa opada (z górki) | jestem za nisko | podejście za wysoko |
| Droga węższa niż zwykle | jestem za wysoko | podejście za nisko |
| Droga szersza niż zwykle | jestem za nisko | podejście za wysoko |
Złudzenia błędnikowe
po długim, łagodnym zakręcie błędnik „przyzwyczaja się” i po wyprowadzeniu masz wrażenie przechylenia w drugą stronę
przyspieszanie odczuwasz jak zadzieranie nosa; odruchowe oddanie drążka może skończyć się zniżaniem w stronę ziemi
gwałtowny ruch głową w zakręcie wywołuje silne zawroty i dezorientację
Wzrok
lepiej widzisz obiekty patrząc lekko obok nich (pręciki są poza środkiem siatkówki); pełna adaptacja do ciemności trwa ok. 30 minut i niszczy ją jasne białe światło
statek na kursie kolizyjnym nie przesuwa się w polu widzenia: „stoi” w jednym miejscu szyby i tylko rośnie; wypatruj sektorami, zatrzymując wzrok na chwilę w każdym z nich
Decyzje i postawy
Egzamin lubi pytania o niebezpieczne postawy:
Warto znać też presję celu (get-there-itis) — jedną z częstych przyczyn wlatywania VFR w złą pogodę.
Najczęstsze pułapki
Mylenie objawów hipoksji i hiperwentylacji — są podobne, różni je przyczyna i sposób postępowania.
Kierunek złudzeń przy nachylonej lub nietypowej szerokości drogi startowej — zapamiętaj jedną parę, resztę wyprowadzisz.
Pytania o ból uszu — „zniżanie”, a nie „wznoszenie”.
5 przykładowych pytań z bazy ULC — z wyjaśnieniem
Spróbuj odpowiedzieć sam, zanim odsłonisz wyjaśnienie. W pełnej wersji takich pytań masz 307 w tym przedmiocie — z egzaminem próbnym i planem nauki.
- odbiorze wibracji przez wyspecjalizowane zakończenia nerwowe
- odchylania rzęsek komórek sensorycznych przez kryształy węglanu wapnia /otoconia/
- odchylania rzęsek komórek sensorycznych przez bezwładnościowy ruch endolimfy
- oddziaływania przyspieszeń liniowych na komórki nerwu przedsionkowego
Pokaż odpowiedź i wyjaśnienie
Poprawna odpowiedź: C — odchylania rzęsek komórek sensorycznych przez bezwładnościowy ruch endolimfy
Kanały półkoliste działają dzięki odchylaniu rzęsek komórek sensorycznych przez bezwładnościowy ruch endolimfy (płynu wypełniającego kanały) — wykrywają w ten sposób przyspieszenia kątowe (obroty), w odróżnieniu od łagiewki i woreczka (otoconia), które wykrywają przyspieszenia liniowe.
- zdolność przystosowania się oka do danego oświetlenia
- zdolność przejścia promieni przez ciało szkliste
- zdolność przechodzenia promieni przez soczewkę
- zdolność oka w rozpoznawaniu barw
Pokaż odpowiedź i wyjaśnienie
Poprawna odpowiedź: A — zdolność przystosowania się oka do danego oświetlenia
Adaptacja to zdolność oka do przystosowania się do danego poziomu oświetlenia — np. stopniowe "przyzwyczajanie się" wzroku do ciemności po wejściu z jasnego pomieszczenia.
- zmianami w ciele szklistym
- zmianą kształtu soczewki
- zmianami w rogówce
- zmianami na dnie oka
Pokaż odpowiedź i wyjaśnienie
Poprawna odpowiedź: B — zmianą kształtu soczewki
Akomodacja jest spowodowana zmianą kształtu soczewki — mięsień rzęskowy zmienia krzywiznę soczewki, pozwalając ostro widzieć obiekty w różnej odległości.
- dobre przygotowanie merytoryczne i wysłuchiwanie rozmówcy w skupieniu
- budowanie takiego nastawienia w rozmowie, które jest istotne dla mojej sytuacji
- pełne nastawienie kontaktu na odbiorcę pozbawione elementów mojej aktywności, która mogłaby go zakłócić
- utrzymywanie odpowiedniego kontaktu wzrokowego i koncentracji uwagi, świadomość postawy ciała oraz gestykulacji, okazywanie empatycznego zrozumienia, przyjęcie akceptującej postawy wobec rozmówcy
Pokaż odpowiedź i wyjaśnienie
Poprawna odpowiedź: D — utrzymywanie odpowiedniego kontaktu wzrokowego i koncentracji uwagi, świadomość postawy ciała oraz gestykulacji, okazywanie empatycznego zrozumienia, przyjęcie akceptującej postawy wobec rozmówcy
Aktywne słuchanie to utrzymywanie kontaktu wzrokowego, koncentracja uwagi, świadomość własnej postawy ciała i gestykulacji, okazywanie empatycznego zrozumienia oraz przyjęcie akceptującej postawy wobec rozmówcy — kompletny zestaw zachowań, nie tylko samo "wysłuchanie" treści.
- oba stwierdzenia są prawdziwe
- jest substancją uzależniającą, ale nie psychoaktywną
- jest substancją psychoaktywną, ale nie uzależniającą
- oba stwierdzenia są fałszywe
Pokaż odpowiedź i wyjaśnienie
Poprawna odpowiedź: A — oba stwierdzenia są prawdziwe
Oba stwierdzenia są prawdziwe — alkohol jest jednocześnie substancją psychoaktywną (wpływa na funkcjonowanie mózgu) i uzależniającą (może prowadzić do rozwoju uzależnienia).
Ucz się z pełnej bazy pytań ULC
Nauka przedmiot po przedmiocie, egzaminy próbne z czasem i plan nauki ułożony pod datę Twojego egzaminu. 3 dni za darmo, bez karty.
Najczęstsze pytania
Ile pytań jest z przedmiotu Człowiek — możliwości i ograniczenia?
Czy to trudny przedmiot?
Czy po nurkowaniu można od razu lecieć?
Źródła
- EASA — Easy Access Rules for Aircrew (cele szkoleniowe PPL/LAPL, Part-MED)
- ULC — Czas trwania egzaminów i liczba pytań (PDF)
Artykuł ma charakter informacyjny. Przepisy, opłaty i procedury mogą się zmieniać — przed złożeniem wniosku sprawdź aktualne informacje ULC i swojej organizacji szkolącej.